Дейтерий - водородның тотрыклы изотопы. Бу изотоп үзенең иң күп очрый торган табигый изотопыннан (протий) бераз аерылып торган үзлекләргә ия һәм күп фәнни дисциплиналарда, шул исәптән атом-магнит-резонанс спектроскопиясендә һәм санлы масса-спектрометриядә кыйммәтле. Ул төрле темаларны, әйләнә-тирә мохитне өйрәнүдән алып авыруларны диагностикалауга кадәр, өйрәнү өчен кулланыла.

Соңгы ел эчендә тотрыклы изотоп белән билгеләнгән химик матдәләр базарында бәяләрнең кискен артуы 200% тан артыкка җитте. Бу тенденция, аеруча, 13CO2 һәм D2O кебек төп тотрыклы изотоп белән билгеләнгән химик матдәләр бәяләрендә ачык күренә, алар 2022 елның беренче яртысында арта башлый. Моннан тыш, күзәнәк культурасы мохитенең мөһим компонентлары булган глюкоза яки аминокислоталар кебек тотрыклы изотоп белән билгеләнгән биомолекулаларның сизелерлек артуы күзәтелә.

Сорауның артуы һәм тәкъдимнең кимүе бәяләрнең артуына китерә

Соңгы елда дейтерий белән тәэмин итүгә һәм сорауга нәрсә шундый зур йогынты ясады? Дейтерий белән билгеләнгән химик матдәләрнең яңа кулланылышы дейтерийга ихтыяҗны арттыра.

Актив фармацевтик ингредиентларны (API) детерацияләү

Дейтерий (D, дейтерий) атомнары кеше организмындагы дарулар метаболизмы тизлегенә тоткарлаучы йогынты ясый. Аның терапевтик даруларда куркынычсыз ингредиент булуы күрсәтелгән. Дейтерий һәм протийның охшаш химик үзлекләрен исәпкә алып, дейтерий кайбер даруларда протий урынына кулланылырга мөмкин.

Препаратның терапевтик эффектына дейтерий өстәү сизелерлек тәэсир итмәячәк. Метаболизм тикшеренүләре күрсәткәнчә, дейтерийлы препаратлар, гадәттә, тулы эффективлыкны һәм көчне саклый. Ләкин дейтерийлы препаратлар акрынрак метаболизмга керә, бу еш кына озаграк тәэсиргә, кечерәк яки азрак дозаларга һәм азрак ян эффектларга китерә.

Дейтерий дарулар метаболизмына ничек әкренәйтүче йогынты ясый? Дейтерий протийга караганда дарулар молекулаларында ныграк химик бәйләнешләр барлыкка китерә ала. Дарулар метаболизмы еш кына мондый бәйләнешләрнең өзелүен үз эченә алганлыктан, ныграк бәйләнешләр дарулар метаболизмының әкренәюен аңлата.

Дейтерий оксиды төрле дейтерий белән билгеләнгән кушылмалар, шул исәптән дейтерий белән билгеләнгән актив фармацевтик ингредиентлар алу өчен башлангыч материал буларак кулланыла.

Детерацияләнгән оптик җепсел кабель

Оптик җепсел җитештерүнең соңгы этабында, оптик җепсел кабельләр дейтерий газы белән эшкәртелә. Оптик җепселләрнең кайбер төрләре үзләренең оптик сыйфатының начарлануына бирешүчән, бу күренеш кабель эчендә яки аның тирәсендә урнашкан атомнар белән химик реакцияләр нәтиҗәсендә барлыкка килә.

Бу проблеманы хәл итү өчен, дейтерий оптик җепсел кабельләрдәге протийның бер өлешен алыштыру өчен кулланыла. Бу алыштыру реакция тизлеген киметә һәм яктылык үткәрүчәнлегенең начарлануын булдырмый, нәтиҗәдә кабельнең гомерен озайта.

Кремний ярымүткәргечләрен һәм микрочипларны дейтерацияләү

Дейтерий-протий алмашу процессы дейтерий газы (дейтерий 2; D 2) белән кремний ярымүткәргечләре һәм микрочиплар җитештерүдә кулланыла, алар еш кына схема платаларында кулланыла. Дейтерийны җылыту протий атомнарын дейтерий белән алыштыру өчен кулланыла, бу чип схемаларының химик коррозиясен һәм кайнар ташучылар эффектларының зарарлы йогынтысын булдырмас өчен.

Бу процессны гамәлгә ашыру аша ярымүткәргечләрнең һәм микрочипларның яшәү циклын сизелерлек озайтып һәм яхшыртып була, бу кечерәк һәм югарырак тыгызлыктагы чиплар җитештерү мөмкинлеген бирә.

Органик яктылык чыгаручы диодларны (OLED) детерацияләү

OLED, "Organic Light Emitting Diode" сүзен кыскартып әйткәндә, органик ярымүткәргеч материаллардан торган юка пленкалы җайланма. OLED'лар традицион яктылык чыгаручы диодларга (LED) караганда түбәнрәк ток тыгызлыгына һәм яктылыкка ия. OLED'лар традицион LED'ларга караганда җитештерү өчен арзанрак булса да, аларның яктылык һәм гомер озынлыгы андый югары түгел.

OLED технологиясендә уен кагыйдәләрен үзгәртүче яхшыртуларга ирешү өчен, протийны дейтерий белән алыштыру өметле ысул булып чыкты. Чөнки дейтерий OLEDларда кулланыла торган органик ярымүткәргеч материаллардагы химик бәйләнешләрне ныгыта, бу берничә өстенлек бирә: Химик таркалу әкренрәк тизлектә бара, бу җайланманың гомерен озайта.